Bazen çocuğunuzun gözlerinin içine bakar ve "Acaba şu an ne düşünüyor?" diye merak eder misiniz?

Ben de ederim. Kendi çocuğumun kafasının içinde neler döndüğünü anlamak bazen yetişkin psikolojisini çözmekten daha karmaşık gelir. Oysa çocuklar aslında duygularını sandığımızdan çok daha net yaşarlar. Önemli olan, onların dilinden anlayabilmek.

Türk aile yapısında çocuk yetiştirmenin kendine özgü güzellikleri var. Bizde sadece anne baba değil, büyükanne, büyükbaba, teyze, hala, amca... Herkesin çocuğun hayatında bir yeri var. Bu geniş sosyal ağ, aslında çocuğun duygusal gelişimi için bulunmaz bir nimet.

Ama bazen bu kadar kalabalık içinde çocuğun kendi sesini duyurması zorlaşabiliyor, farkında mısınız?

Duyguların dili

Biliyor musunuz, çocuklar duygularını kelimelerle ifade edemedikleri zaman davranışlarıyla anlatırlar. Ağlarlar, vururlar, tuttururlar. Çoğu zaman "yine yaramazlık yapıyor" deyip geçeriz. Oysa o anlatmaya çalıştığı bir şey vardır.

Bir İngiliz psikiyatrist olan John Bowlby'nin bağlanma kuramı der ki: Çocuk, kendini güvende hissettiği kişiye farklı, yabancılara farklı tepkiler verir. Türk ailesinde bu güvenli liman genellikle annedir. Ama işin güzel tarafı, bizim kültürümüzde bu liman sadece anneyle sınırlı değildir. Nine de kucağını açar, baba da.

Çocuk kaç kişiden güven duygusu alırsa, o kadar sağlam temeller üzerine inşa eder kişiliğini.

Bizim evin havası

Düşünsene, sen çocukken evde nasıl bir atmosfer vardı?

Duygusal gelişimin temeli, çocuğun evde soluduğu havada gizlidir. Evde duygular rahatça ifade ediliyor mu? Üzüldüğünde "ağlama" deniyor mu yoksa "anlat bakalım neden üzgünsün" deniyor mu? Kızdığında susturuluyor mu yoksa bu duyguyu da yaşamasına izin veriliyor mu?

Türk ailelerinde genellikle "çocuk ağlamasın, üzülmesin" diye her şeyi yaparız. Oysa çocuğun tüm duyguları tanıması ve onlarla baş etmeyi öğrenmesi gerekir. Mesela kızgınlık da doğal bir duygudur, ama kızgınken vurmanın yanlış olduğunu öğrenmesi gerekir.

Kalabalık içinde yalnız

İşin ilginç yanı, bazen büyük ailelerde çocuk duygusal olarak yalnız kalabilir.

Herkes onunla ilgilenir ama asıl duygusal ihtiyaçları gözden kaçabilir. Çünkü bizim kültürümüzde fiziksel ihtiyaçlar her zaman önceliklidir: Karnı tok mu, üşüyor mu, hasta mı? Bunlar elbette önemli. Ama bir de şu soru var: Peki ya iç dünyasında neler oluyor?

Çocuğunuzla günde sadece 15 dakika bile olsa, telefonları kapatıp göz göze geçireceğiniz bir zaman dilimi, onun duygusal gelişimi için inanılmaz değerli.

Duyguları adlandırmak

Pratik bir öneri: Çocuğunuzun hissettiği duyguları adlandırmasına yardımcı olun.

"Şu an kızgın görünüyorsun, doğru mu?"

"Oyuncak paylaşmak istemediğin için üzgün müsün?"

"Bugün arkadaşınla oynarken çok mutluydun, değil mi?"

Duyguları adlandırmak, onları kontrol altına almanın ilk adımıdır. Çocuk ne hissettiğini bilirse, o duyguyla baş etmeyi de öğrenir.

Sınırlar sevgiden beslenir

Bir başka önemli nokta: Türk ailelerinde sınır koymak bazen "katı ebeveynlik" olarak algılanır. Oysa sınırlar, çocuğa güven verir.

"Ne zaman ne olacağını bilmek, çocuğun dünyayı anlamlandırmasını kolaylaştırır."

Tabii bu sınırları koyarken sevgi dilini kaybetmemek önemli. "Hayır" derken bile "seni seviyorum ama bu davranışını onaylamıyorum" mesajını verebilmek...

Kendi çocukluğunuzun izleri

Kendi çocukluğunuzu hiç düşündünüz mü? Siz nasıl bir aile ortamında büyüdünüz?

İlginçtir ki, çoğumuz kendi çocukluğumuzda eksik kalan şeyleri çocuklarımıza fazla vermeye çalışırız. Ya da tam tersi, bize yapılanı tekrarlarız. Farkındalık işte burada başlıyor: Kendi duygusal bagajımızın farkında olursak, çocuğumuza daha sağlıklı bir duygusal miras bırakabiliriz.

Türk ailesinin sıcaklığı, samimiyeti, bağlılığı... Bunlar dünyada eşi benzeri olmayan değerler. Bu değerlerin içine duygusal farkındalığı da eklediğimizde, çocuklarımıza verebileceğimiz en güzel armağanı sunmuş oluruz.

Sevgiyle, anlayışla ve biraz da sabırla...

Unutma, mükemmel ebeveyn olmak zorunda değilsin. Sadece "yeterince iyi" bir ebeveyn olmak, çocuğunun sağlıklı duygusal gelişimi için yeterlidir. Zaten onun gözünde sen, tüm eksiklerine rağmen, dünyanın en iyi anne ya da babasısın.

Bize her konuda yazabilirsiniz.