Hiç fark etmeden kapıdan içeri adım attığın anı düşün. İşten yorgun ve stresli gelmişsin. Çocuğun koşarak sana sarılıyor ve daha ilk cümlesinde ses tonundan bir şeylerin farklı olduğunu anlıyor. "Anne/Baba, sen bugün üzgün müsün?"

İşte o an, aslında ne kadar şeffaf olduğumuzu fark ederiz.

Çocuklar bizim ruh halimizin en hassas barometreleridir. Biz farkında olmadan, evin içinde yaydığımız duygusal dalgaların içinde yüzerler. Peki bu farkındalık bize ne kazandırır?

Duyguların görünmez ağı

Ayna nöronlar diye bir şey duymuş muydun?

Beynimizdeki bu özel hücreler, karşımızdakinin duygusunu hissetmemizi sağlar. Çocuklarda bu sistem yetişkinlerden çok daha aktiftir. Sen mutluyken onlar da mutlu olur, sen gerginken onların da içine bir sıkıntı çöker.

Bir akşam düşün: Eve elinde bir sürü işle gelmişsin, yetişmesi gereken projeler, açılmamış faturalar, yarınki randevular... Çocuğun en masum isteği bile sana ekstra yük gibi gelir. Oysa o sadece seninle oynamak istemiştir.

Kim suçlu? Ne sen, ne de o. Sadece duygusal dalganın evin içinde yarattığı sessiz fırtına.

Bizim evin görünmez iklimi

Türk ailesinde her şey paylaşılır. Sofra paylaşılır, dert paylaşılır, sevinç paylaşılır. Ama bazen ebeveyn olarak kendi duygularımızı çocuktan saklamamız gerektiğini düşünürüz. "Çocuk üzülmesin, görsün istemem" deriz.

Oysa çocuk zaten görür. Saklamaya çalıştıkça, görünmez bir gerilim oluşur evde. Söylenmeyen ne varsa, havada asılı kalır.

Düşünsene, kendi çocukluğundan anılarını... Annenin üzgün ama "bir şeyim yok" dediği anları hemen hatırlarsın değil mi? İşte çocuğun da seninle ilgili böyle anıları birikecek.

Duygusal miras

İlginç bir araştırma var: Ebeveynleri sık sık öfkelenen çocukların, beynindeki korku merkezi (amigdala) daha büyük oluyor. Yani çocuk sadece o an etkilenmekle kalmıyor, beyni bile bu atmosfere göre şekilleniyor.

Ama aynı araştırma diyor ki: Tutarlı ve güvenli bir duygusal ortamda büyüyen çocukların beyinleri daha sağlıklı gelişiyor.

Burada önemli olan, hiç stres yaşamamak değil. Önemli olan, stresle nasıl başa çıktığını çocuğa göstermek.

Dengeyi bulmanın yolları

Peki ne yapmalı? Kendi ruh halimizi yok mu sayalım? Hiç üzülmeyelim mi?

Tabii ki hayır.

Önce kendine sor: Şu an ne hissediyorum? Neden böyle hissediyorum? Bu duyguyla nasıl baş edebilirim?

Çocuğa model olduğun şey, mükemmel olmak değil. Duygularla baş edebilmek.

Mesela işten stresli geldin. Çocuğuna şöyle diyebilirsin: "Bugün işte zor bir gün geçirdim, biraz yorgun ve gerginim. Şimdi 10 dakika sessizce oturup nefes alacağım, sonra seninle ilgilenebilirim."

Böylece ona iki şey öğretmiş olursun: Duygularını adlandırmayı ve onlarla baş etmenin sağlıklı bir yolunu.

Küçük molalar büyük farklar yaratır

Kendi iyiliğin için yaptığın her şey, aslında çocuğun iyiliği için de yapılmış olur.

O 10 dakikalık kahve molası, arkadaşınla yaptığın telefon görüşmesi, yürüyüşe çıkman... Bunlar bencillik değil, evin duygusal dengesine yapılan yatırım.

Türk kültüründe "kendine vakit ayırmak" bazen lüks gibi görülür. Oysa tükenmiş bir ebeveynin verebileceği huzur da sınırlı olur.

Affetmek ve yeniden başlamak

Bazı günler olacak, sabrının taştığı, bağırdığın, pişman olduğun. Bu da insanlık hali.

Önemli olan, sonrasında köprüyü tamir edebilmek. "Dün sana bağırdığım için üzgünüm, aslında sana değil işlerime sinirliydim" diyebilmek.

Bu cümle, çocuğa belki de en büyük dersi verir: Hata yapabiliriz ama hatamızı tamir edebiliriz. Sevgi, mükemmel olmakta değil, tamir edebilmekte saklıdır.

Evdeki huzur, hiç fırtına çıkmayacağı anlamına gelmez. Evdeki huzur, fırtınaların ardından yeniden güneşin açabileceğini bilmektir.

Sen bugün kendine nasıl davranıyorsan, çocuğuna da öyle davranmayı öğretiyorsun aslında. Kendine şefkatliysen, o da kendine şefkatli olmayı öğrenecek. Kendi duygularını kabul ediyorsan, o da kendi duygularını kabul etmeyi öğrenecek.

Ve unutma: Zaman zaman sarsılmak, dengede olmadığın anlamına gelmez. Sadece insan olduğun anlamına gelir.

Bize her konuda yazabilirsiniz.