Bebeğini ilk kucağına aldığın anı hatırlıyor musun? O an dünyanın en güzel anıydı. Ama sonraki günlerde bir de baktın ki, en ufak şeyde ağlayasın geliyor, bazen bebeğin ağlarken sen donup kalıyorsun ne yapacağını bilemeden.

"Ne sorunum var benim? O kadar şükretmem gerekirken neden böyleyim?" diye kendini suçladığın oldu mu?

Olduysa bil ki, bu duygu seninle birlikte binlerce annenin kalbinden geçiyor.

O ilk günlerin şaşkınlığı

Doğum yapmak, bir kadının hayatındaki en büyük fiziksel ve duygusal sınavlardan biri. Vücudunda hormonların deli gibi oynuyor, bir yandan da minicik bir insanın tüm sorumluluğu birden senin omuzlarında.

Türkiye'de lohusalık geleneği boşuna değil. Eskiler, kırk gün boyunca anneyi dinlendirir, yedirir içirir, bebeğe bakar. Çünkü bilirler ki, bu dönemde anne hem bedenen hem ruhen çok kırılgan.

Ama günümüzde çoğumuz o desteği bulamıyoruz. Belki annemiz uzakta, belki çalışmak zorundayız, belki herkes "sen güçlü kadınsın yaparsın" diyor.

Oysa güçlü olmak, her şeyi tek başına yapmak değildir.

İki türlü hüzün var

Doğum sonrası yaşanan duygusal dalgalanmalar aslında ikiye ayrılıyor:

Birincisi, "baby blues" dedikleri, bizdeki adıyla lohusa hüznü. Doğumdan sonraki 3-5 gün içinde başlar, ani ağlamalar, huzursuzluk, alınganlık yapar. Nedeni hormonlardaki çılgın değişim. Ama genelde iki haftaya kadar kendi kendine geçer. Geçer yani, sabret.

Ama bazı annelerde bu geçmez. Giderek daha da ağırlaşır. İşte ona doğum sonrası depresyon diyoruz.

Peki nasıl anlarsın? Günler geçtikçe daha mı kötü oluyorsun? Bebeğine karşı ilgisiz mi hissediyorsun? Ya da tam tersi, sürekli bir şey olacak korkusuyla onu nefes alırken mi izliyorsun? Uyuyamıyor musun, uyusan da dinlenemiyor musun? İçinde tarifsiz bir boşluk, değersizlik hissi mi var?

Bunlar varsa, bu senin suçun değil. Bu bir hastalık, tıpkı grip gibi, şeker gibi. Tedavisi var, iyileşmek mümkün.

Kimler daha çok risk altında?

Daha önce depresyon yaşamış olanlar, zor doğum yapanlar, çevresinden yeterli destek görmeyen anneler bu süreci daha ağır geçirebiliyor.

Maddi sıkıntılar,

Eşle sorunlar,

Beklenmedik sağlık problemleri de işin içine girince, iyice zorlaşıyor.

Türk ailesinde bir de şu durum var:

Bazen büyükler gelip evi ele geçiriyor, bebekle ilgili her şeye karışıyorlar. İyi niyetle yapıyorlar ama sen kendini tamamen yetersiz, adeta bir süt makinesi gibi hissediyorsun. Kendi bebeğine nasıl davranacağını bilemiyorsun, çünkü sürekli birileri "yanlış yapıyorsun" mesajı veriyor.

Bu da ayrı bir yıpratıcılık.

Peki ne yapmalı? Hem kendin için hem çevren için

Eğer bu satırları okuyan bir anneysen:

Önce şunu kabullen: Kötü hissetmeye hakkın var. Mükemmel olmak zorunda değilsin. Bebeğin ağlayabilir, ev dağınık olabilir, kendini yorgun ve bitkin hissedebilirsin. Bu çok normal.

Günde on dakika bile olsa kendine zaman ayırmaya çalış. Duş al, saçlarını kurula, bir bardak çay iç. Sadece sana ait olsun o anlar.

Duygularını paylaş. "İyi değilim" diyebilmek çok cesurca bir şeydir. Güvendiğin bir arkadaşına, annene, eşine açıl. Anlaşıldığını hissetmek ilaç gibi gelir.

Ve uykuyu asla ihmal etme. Bebek uyurken sen de uyu, ev işi beklemesin. Uyku, ruh sağlığının temelidir.

Eğer bir yakınına destek olmak istiyorsan:

"İyi misin?" diye sorma, çünkü hep "iyiyim" der. Onun yerine "Bebeği ben alıyorum, sen iki saat uyu" de. "Yemek getirsem ne yersin?" yerine "Köfte ile makarna yaptım, getiriyorum" de.

Somut yardım, soru sormaktan iyidir.

Onu yargılama. "Daha ne istiyorsun, bebeğin tertemiz, evin düzenli" deme. Onun iç dünyasında neler olduğunu bilemezsin. Sadece dinle, anlamaya çalış, yanında ol.

Doktora gitmesi gerekiyorsa, randevu al, birlikte git. Psikolog, psikiyatrist kötü şeyler değildir. Bazen bir uzman desteği hayat kurtarır.

Bu dönem geçecek, söz

Hatırla: Bu günler de geçecek. Tıpkı hamileliğin geçtiği gibi, doğumun geçtiği gibi, bebeğin ilk üç ayındaki o uykusuz geceler gibi...

Bir gün bebeğin büyüyecek, sana gülümseyecek, sen de bu zor günleri anlatırken "Çok zordu, ama değmiş" diyeceksin.

Sen bir annesin. Bir can dünyaya getirdin, bu bile ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Bazen güçlü olmak, yardım istemeyi de bilmektir.

İyi bir anne olmak, her zaman mutlu görünmek değildir. İyi bir anne, zor zamanlarda bile kendine ve bebeğine şefkatle yaklaşabilendir.

Ve unutma, sen yalnız değilsin. Bu duygularla savaşan binlerce anne var. Üstelik savaşman da gerekmez bazen, sadece kabul etmek, anlamak ve destek almak yeterlidir.

Kendine iyi bak. Bebeğin, senin iyi olmana ihtiyaç duyuyor.

Aklında bulunsun, doğum sonrası duygu durumuyla ilgili güncel bilimsel araştırmaların derlendiği yazıyı okumak için buraya tıkla.

Cevabını aradığın soruları yazmaktan çekinme.